Rechter vernietigt afwijzing eco-regeling wegens gebrekkige evenredigheidstoets — CBB:2026:143

Een landbouwer die meedeed aan de eco-regeling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid liep ruim dertienduizend euro aan subsidie mis, omdat hij bij zijn definitieve aanvraag per abuis een eco-activiteit was vergeten op te geven. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft het ministeriële besluit dat deze aanvraag afwees, nu vernietigd — maar niet op de grond die de landbouwer zelf aanvoerde.

De eco-regeling is onderdeel van het nieuwe Europese landbouwbeleid en beloont boeren die duurzame activiteiten uitvoeren op vijf gebieden: klimaat, bodem en lucht, water, landschap en biodiversiteit. Voor elk doel moeten afzonderlijk voldoende punten worden behaald. De landbouwer haalde voor het klimaatdoel te weinig punten, omdat hij in zijn gecombineerde opgave van november 2023 de eco-activiteit 'groenbedekking' voor perceel 131 niet had opgegeven. Bij zijn eerdere aanmelding in het voorjaar van 2023 stond die activiteit er nog wel in.

De landbouwer betoogde dat hier sprake was van een zogenoemde 'kennelijke fout': een vergissing die zichtbaar is door de aanvraag te vergelijken met de aanmelding. Als zo'n fout wordt erkend, mag de aanvraag alsnog worden hersteld. Het College ging hier niet in mee. De gecombineerde opgave bevat op zichzelf geen tegenstrijdigheden, en de minister is niet verplicht elke aanvraag te vergelijken met eerdere aanmeldingen om te zoeken naar afwijkingen. Er kunnen bovendien gerechtvaardigde redenen zijn waarom een boer bij de definitieve aanvraag afwijkt van zijn aanmelding, aldus het College.

Toch liep de minister vast op een ander punt: de evenredigheidstoets. Het evenredigheidsbeginsel vereist dat de nadelige gevolgen van een besluit niet onevenredig mogen zijn ten opzichte van het doel dat met dat besluit wordt gediend. De minister had in zijn beslissing op bezwaar de nadelen van de afwijzing afgezet tegen het doel van de eco-regeling zelf — het belonen van duurzame investeringen. Maar dat is niet de juiste maatstaf. Het relevante doel is hier het handhaven van een uiterste aanvraagdatum, waarna wijzigingen niet meer zijn toegestaan. Dat heeft de minister op zitting zelf ook erkend.

Omdat de minister de evenredigheidstoets op de verkeerde grondslag had uitgevoerd, ontbeerde het besluit een deugdelijke motivering. Het College verklaarde het beroep gegrond en vernietigde de beslissing op bezwaar. De minister moet binnen zes weken een nieuwe beslissing nemen, waarbij hij de evenredigheidsafweging alsnog op correcte wijze moet uitvoeren. Of de landbouwer uiteindelijk zijn ruim dertienduizend euro aan eco-subsidie alsnog ontvangt, is daarmee nog niet zeker — maar de minister zal zijn weigering opnieuw en beter moeten onderbouwen. Tevens moet de minister de proceskosten van de landbouwer vergoeden: € 1.868,- aan rechtsbijstand en € 385,- griffierecht.