Maatschap krijgt geen ontheffing fosfaatrechtenstelsel voor extra jongvee — CBB:2026:148

Een melkveehouderij die als maatschap opereert, probeerde via een ontheffingsverzoek extra fosfaatrechten te krijgen voor veertien stuks jongvee. Die dieren hield de maatschap op 22 april 2015 meer dan op de wettelijke peildatum van 2 juli 2015. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven oordeelde echter dat de minister het verzoek terecht heeft afgewezen.

De maatschap beschikt over 3.134,4 kilogram fosfaatrecht, vastgesteld na eerdere juridische procedures. Omdat het melkquotum per 1 april 2015 werd afgeschaft, had de maatschap besloten jongvee uit te scharen om ruimte te maken voor extra melkkoeien. Op de peildatum van 2 juli 2015 had zij die melkkoeien echter nog niet, omdat de financiering en de benodigde vergunning eind juni 2015 nog niet rond waren. De maatschap stelde dat dit geen vrije ondernemerskeuze was, maar een door de omstandigheden afgedwongen beslissing die haar onbedoeld op achterstand zette bij de toewijzing van fosfaatrechten.

De minister wees het ontheffingsverzoek af en verwees daarvoor naar een eerdere uitspraak van het College uit maart 2024, waarin het fosfaatrechtenstelsel en de belangen van de maatschap al uitvoerig waren afgewogen. Die uitspraak concludeerde dat de situatie niet uitzonderlijk genoeg was om een ontheffing te rechtvaardigen. De maatschap betwistte dat die uitspraak ook van toepassing was op haar nieuwe verzoek, omdat dit specifiek zag op het hogere jongveeaantal op 22 april 2015. Het College volgde dat argument niet. De kern van de zaak — de vraag of sprake is van een uitzonderlijke situatie die ontheffing rechtvaardigt — was al eerder beoordeeld en het huidige beroep voegde daar inhoudelijk niets nieuws aan toe.

De maatschap vroeg ook een schadevergoeding van 25.000 euro voor gederfde melkomzet. Omdat het afwijzingsbesluit niet onrechtmatig is bevonden, wees het College dit verzoek af: zonder onrechtmatig besluit bestaat er geen wettelijke grondslag voor schadevergoeding.

Tot slot wilde de maatschap een vergoeding van proceskosten voor zowel de bezwaarprocedure als een eerder beroep. Voor de bezwaarprocedure gold echter dat de gemachtigde haar onderneming voor rechtsbijstand één dag vóór indiening van het bezwaarschrift had uitgeschreven uit het handelsregister. Er was daardoor geen sprake meer van beroepsmatig verleende rechtsbijstand, waardoor de maatschap geen aanspraak kon maken op vergoeding. Voor de proceskosten van het eerdere beroep gold dat de maatschap dat verzoek had moeten indienen op het moment dat zij dat beroep introk — dat had zij nagelaten, zodat het nu te laat was.

Het College verklaarde het beroep ongegrond, wees de schadevergoeding af en kende geen proceskostenvergoeding toe.