Hoge Raad: geïmporteerde fietsen zijn van Chinese, niet Cambodjaanse oorsprong — HR:2026:389

Een Frans bedrijf importeerde in 2013 grote aantallen fietsen in de Europese Unie. Op de douaneaangiften stond Cambodja vermeld als land van oorsprong, waardoor het bedrijf aanspraak maakte op een preferentieel tarief van nul procent douanerechten. Dat was aantrekkelijk, want op fietsen uit China gold op dat moment een antidumpingrecht van maar liefst 48,5 procent.

Het Europees fraudebureau OLAF deed in 2015 onderzoek in Cambodja naar mogelijke ontduiking van die antidumpingrechten. Uit dat onderzoek bleek dat de Cambodjaanse leverancier van het Franse bedrijf losse fietsonderdelen importeerde — voornamelijk uit China — om die vervolgens in Cambodja in elkaar te schroeven. OLAF concludeerde dat de toegevoegde waarde van de Cambodjaanse productie slechts tussen de 34,71 en 44,01 procent bedroeg, dus minder dan de vereiste 45 procent om als 'gemaakt in Cambodja' te gelden.

De Nederlandse douane vorderde vervolgens antidumpingrechten na van het Franse bedrijf. Het bedrijf vocht dit aan: de assemblage in Cambodja was volgens hem meer dan een simpele montagehandeling en zou dus Cambodjaanse oorsprong moeten verlenen aan de fietsen. De zaak liep via de rechtbank en het gerechtshof uiteindelijk naar de Hoge Raad.

Het gerechtshof Amsterdam had al geoordeeld dat de fietsen de niet-preferentiële oorsprong China hebben. De kern van dat oordeel: bij de assemblage in Cambodja werden onderdelen slechts met schroeven aan elkaar bevestigd of vastgeklemd, zonder dat ze blijvend of duurzaam aan elkaar werden verbonden. Vrijwel alle losse onderdelen hadden al hun definitieve bestemming voordat de assemblage begon. Alleen de spaken, binnenbanden en remkabels kregen pas tijdens de assemblage hun definitieve functie, maar dat woog onvoldoende mee in het geheel. Bovendien bedroeg de toegevoegde waarde in Cambodja minder dan de drempel van 45 procent die de Europese Commissie hanteert voor fietsen.

In cassatie betoogde het Franse bedrijf dat het hof een te strenge maatstaf had gehanteerd. Een assemblage hoeft volgens hem niet de 'bepalende fabricagefase' te zijn om toch oorsprong te verlenen — het gaat er slechts om of de assemblage uitstijgt boven de categorie van eenvoudige handelingen. De Hoge Raad verwierp dit betoog. Het hof had terecht verwezen naar Europese rechtspraak van het Hof van Justitie, waaruit volgt dat ook assemblage die verder gaat dan 'eenvoudige assemblage' niet automatisch oorsprong verleent. Of een assemblage een 'ingrijpende bewerking' is in de zin van de douanewetgeving, moet in elk geval aan de hand van objectieve criteria worden beoordeeld.

Ook het beroep op het criterium van de toegevoegde waarde hielp het bedrijf niet verder. De Hoge Raad bevestigde dat de door de Commissie gepubliceerde lijstregel van 45 procent een duidelijk en objectief criterium is, dat past binnen de grenzen van het Communautair douanewetboek. Dat de fietsen daar niet aan voldeden, stond op basis van het OLAF-onderzoek voldoende vast.

De Hoge Raad verklaarde het beroep in cassatie ongegrond. Daarmee staat vast dat de fietsen van Chinese oorsprong zijn en dat het Franse bedrijf de nagevorderde antidumpingrechten moet betalen.