Hoge Raad vernietigt arrest wegens ontbrekend proces-verbaal — HR:2026:497

cassatie strafrecht / procesverzuim / nietigheid proces-verbaal terechtzitting

Eiser / verzoeker

verdachte

Verweerder / gedaagde

Openbaar Ministerie

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het gerechtshof Den Haag en wijst de zaak terug voor een nieuwe behandeling, wegens het ontbreken van een rechtsgeldig vastgesteld en ondertekend proces-verbaal.

Het proces-verbaal van de terechtzitting van 8 november 2023 is niet uitgewerkt, vastgesteld of ondertekend, wat in strijd is met artikel 327 Sv.
Het feit dat de betrokken raadsheer en griffier niet meer werkzaam zijn bij het hof vormt geen bijzondere omstandigheid die nietigheid kan voorkomen.
Het ontbreken van een rechtsgeldig proces-verbaal leidt tot nietigheid van het onderzoek ter terechtzitting en de daarop gebaseerde uitspraak.
De Hoge Raad vernietigt de uitspraak en verwijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag voor een nieuwe behandeling.

Samenvatting

Een strafzaak bij het gerechtshof Den Haag moet volledig opnieuw worden behandeld, nadat de Hoge Raad heeft vastgesteld dat een cruciaal processtuk ontbreekt. Het gaat om het proces-verbaal van de zitting waarop het hof op 8 november 2023 mondeling uitspraak deed.

Na de zitting bleek dat noch de voorzitter noch de griffier het proces-verbaal hadden uitgewerkt en ondertekend, zoals de wet voorschrijft. Een senior-secretaris van het hof legde schriftelijk vast wat er was misgegaan: zowel de betrokken raadsheer als de griffier waren inmiddels niet meer werkzaam bij het hof Den Haag, waardoor het stuk nooit was opgemaakt.

De verdachte tekende cassatie aan en klaagde precies over dit punt. De advocaat van de verdachte, B. Kizilocak, stelde dat het ontbreken van een geldig vastgesteld en ondertekend proces-verbaal in strijd is met artikel 327 van het Wetboek van Strafvordering. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad steunde dit standpunt en adviseerde de uitspraak te vernietigen.

De Hoge Raad gaat mee in die redenering. Het proces-verbaal van een terechtzitting is een essentieel document: het legt vast welke vormen zijn nageleefd en wat er tijdens de zitting is voorgevallen. De wet schrijft voor dat dit stuk door de rechter én de griffier wordt vastgesteld en ondertekend. Als dat niet gebeurt, leidt dat in beginsel tot nietigheid van het onderzoek ter terechtzitting en de daarop gebaseerde uitspraak.

Het hof probeerde de situatie te verklaren met de omstandigheid dat de betrokkenen het hof hadden verlaten, maar de Hoge Raad oordeelt dat dit geen bijzondere reden is om de nietigheid achterwege te laten. De Hoge Raad verwijst naar een eerdere uitspraak uit 2020 waarin dezelfde lijn werd gevolgd.

Dat betekent dat de hele strafzaak opnieuw moet worden behandeld. De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof Den Haag en wijst de zaak terug naar datzelfde hof, zodat de zaak opnieuw wordt berecht — dit keer met een volledig en rechtsgeldig dossier.