Rechter: handhaving uitbreiding mestplaat Baneheider boer onevenredig — RBLIM:2026:2967

Een boer uit Baneheide in de gemeente Gulpen-Wittem raakte in conflict met de gemeente over uitbreidingen van zijn mestplaat op een perceel in Eys. Zonder omgevingsvergunning had hij tussen 2013 en 2014 een betonnen muur geplaatst, de mestplaat uitgebreid met betonplaten en klinkerverharding aangelegd. De gemeente legde hem in 2025 een last onder dwangsom op om deze werken te verwijderen.

De boer had eerder contact gehad met een gemeentelijke toezichthouder, die naar eigen zeggen had toegezegd dat de betonnen muur zonder vergunning mocht worden geplaatst. Op basis daarvan deed de boer een beroep op het vertrouwensbeginsel: hij stelde dat de toezichthouder ook de uitbreiding van de mestplaat en de klinkerverharding had goedgekeurd. De gemeente erkende in de bezwaarfase dat het vertrouwensbeginsel gold voor de betonnen muur, en eiste niet langer dat die werd afgebroken.

Tijdens de zitting bij de voorzieningenrechter speelde de vraag of de toezichthouder ook de uitbreiding met betonplaten had gezien en goedgekeurd. De toezichthouder verklaarde dat hij de muur had gezien, maar zich niet kon herinneren of de betonplaten er toen al lagen. De boer redeneerde dat de muur op de uitgebreide plaat gebouwd was, en dat de toezichthouder die plaat dus ook moest hebben gezien. Foto's die de gemeente op de zitting toonde, wezen echter uit dat de muur al was geplaatst vóórdat de betonplaten werden aangelegd. Daarmee verviel dit argument.

De voorzieningenrechter oordeelde dat het vertrouwensbeginsel voor de betonplaten niet slaagde: niet was aangetoond dat de toezichthouder ooit een toezegging heeft gedaan over de uitbreiding van de mestplaat zelf. Tegelijk benadrukte de rechter dat dit niet betekent dat zulke toezeggingen níet zijn gedaan — de situatie bleef volgens de gemeente zelf 'een grijs gebied'.

Dat 'grijze gebied' speelde vervolgens wel een rol bij de beoordeling van de evenredigheid van het handhavend optreden. De rechter stelde vast dat de mestplaat uit 1988 door de gemeenteraad bewust niet was opgenomen in het bestemmingsplan uit 2009, waardoor die onder het overgangsrecht viel. Overgangsrecht is bedoeld als tijdelijke bescherming van bestaande rechten, maar ook gericht op het uiteindelijk verdwijnen van de betreffende situatie. In dit geval was onduidelijk of de gemeente ooit serieus van plan was de mestplaat te laten verdwijnen. Bovendien was sprake van een beperkte uitbreiding die bovendien was gemeld via het Activiteitenbesluit — en die melding was door de gemeente geaccepteerd. Gelet op al deze omstandigheden samen, waaronder de onduidelijkheid rond de uitlatingen van de toezichthouder, de beperkte omvang van de uitbreiding en het ontbreken van duidelijk toekomstperspectief voor het perceel, concludeerde de rechter dat handhaving van de last voor de betonplaten onevenredig was.

De voorzieningenrechter verklaarde het beroep van de boer gegrond voor zover het de uitbreiding van de mestplaat met betonplaten betreft. De last onder dwangsom wordt in zoverre herroepen. De klinkerverharding — voor zover die geen toegangspad naar de mestplaat vormt — moet de boer alsnog verwijderen of daarvoor een vergunning aanvragen. Voor de klinkerverharding die als oprit dient, mag hij een omgevingsvergunning aanvragen en hoeft hij voorlopig niet te slopen.