Raad van State: principeverzoek zonnepark is geen besluit waartegen beroep openstaat — RVS:2026:1810

Een man uit Budel wilde op zijn grond aan de Randweg-Oost een zonnepark realiseren. Daarvoor diende energiebedrijf Vrijopnaam B.V. in april 2021 namens hem een zogenoemd principeverzoek in bij de gemeente Cranendonck. Zo'n principeverzoek is een eerste stap uit het gemeentelijk beleid voor zonneparken, bedoeld om te verkennen of een initiatief haalbaar is.

Toen het college van burgemeester en wethouders jarenlang niet formeel reageerde, stelde de man het college in februari 2023 alsnog schriftelijk in de gelegenheid een besluit te nemen. Pas in juni 2023 liet het college weten niet akkoord te gaan met het verzoek, omdat er onvoldoende netcapaciteit beschikbaar zou zijn. Intussen had de man in mei 2023 al beroep ingesteld bij de rechtbank wegens het uitblijven van een tijdig besluit, in de hoop ook aanspraak te kunnen maken op een dwangsom wegens trage besluitvorming.

De rechtbank Oost-Brabant verklaarde het beroep ongegrond. Volgens de rechtbank is een reactie op een principeverzoek geen 'besluit' in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, omdat zo'n reactie geen rechtsgevolgen heeft. Een positieve reactie geeft geen toestemming voor het zonnepark, een negatieve reactie is geen weigering van een omgevingsvergunning. De man kon dus ook geen dwangsom claimen wegens te laat beslissen.

In hoger beroep hield de man vol dat de reactie op zijn principeverzoek wél rechtsgevolgen heeft. Hij wees erop dat de gemeentelijke regiekamer al vroeg in het proces een formeel verzoek aan de gemeenteraad doet, en dat een positief besluit van het college in de praktijk zo goed als zeker leidt tot een omgevingsvergunning. Bovendien zou het college stelselmatig en met tendentieuze argumenten weigeren zijn verzoek in behandeling te nemen, wat hij beschouwde als een impliciete weigering van de omgevingsvergunning.

De Raad van State bevestigt het oordeel van de rechtbank inhoudelijk: een beslissing op een principeverzoek zoals beschreven in de Visie Zonneparken van de gemeente Cranendonck is niet op rechtsgevolg gericht en daarmee geen besluit waartegen bezwaar of beroep openstaat. De Wabo regelt exclusief onder welke voorwaarden een aanvraag om omgevingsvergunning kan worden ingediend, en een positieve uitkomst van vooroverleg staat daar niet als vereiste in. Het college kan een aanvraag ook niet buiten behandeling stellen alleen omdat het principeverzoek negatief is uitgevallen.

Toch verklaart de Raad van State het hoger beroep gegrond — niet inhoudelijk, maar om een procedurele reden. De rechtbank had het beroep destijds niet ongegrond mogen verklaren, maar niet-ontvankelijk. Dat is een wezenlijk verschil: ongegrond betekent dat de rechter de zaak inhoudelijk heeft beoordeeld en de klacht afwijst, terwijl niet-ontvankelijk betekent dat de rechter de zaak helemaal niet in behandeling kon nemen omdat de toegang tot de rechter ontbreekt. De Raad van State herstelt deze fout en verklaart het oorspronkelijke beroep alsnog niet-ontvankelijk. Het college moet de proceskosten in hoger beroep vergoeden: € 167,21 aan proceskosten en € 279,00 aan griffierecht.