Utrechtse afhaalzaak krijgt dwangsommen niet terug na ontbreken leidinggevende — RVS:2026:1947

Een Utrechtse vennootschap die een afhaalzaak en een restaurant exploiteert, probeerde tevergeefs bij de Raad van State twee opgelegde dwangsommen van elk €2.500 van tafel te krijgen. De burgemeester van Utrecht had de dwangsommen ingevorderd omdat de afhaalzaak herhaaldelijk open was zonder dat er een aanwezige leidinggevende in het pand aanwezig was — een vereiste op grond van de Utrechtse horecaverordening.

De eigenaren hadden een creatieve oplossing bedacht: een van de vennoten pendelde tussen de afhaalzaak en het restaurant dat schuin aan de overkant van de straat lag. Vanuit het restaurant had zij zicht op de afhaalzaak en kon ze snel aanwekomen lopen als dat nodig was. De Vof betoogde dan ook dat 'aanwezigheid bij het horecabedrijf' niet letterlijk fysieke aanwezigheid in het pand betekent, maar moet worden uitgelegd als onmiddellijke nabijheid met direct zicht.

De Raad van State volgde die redenering niet. De term 'horecabedrijf' in artikel 14 van de Verordening horeca gemeente Utrecht moet worden uitgelegd als fysieke aanwezigheid in het pand zelf. Een leidinggevende die aan de overkant van de straat staat, voldoet daar niet aan. Daarmee stonden de overtredingen op 20 juli en 19 december 2024 vast.

De Vof had ook aangevoerd dat handhaving in dit geval onevenredig was. Ze wees erop dat de afhaalzaak nooit overlast had veroorzaakt, dat ze al jaren op dezelfde manier werkte zonder dat de gemeente daar eerder bezwaar tegen had gemaakt, en dat het vinden van gekwalificeerd personeel dat als leidinggevende kan worden bijgeschreven lastig en kostbaar is.

De Raad van State zette die argumenten één voor één opzij. De burgemeester had al in januari en juni 2023 gewaarschuwd, en in november 2023 een formele waarschuwingsbrief gestuurd met daarin de mogelijke gevolgen. De Vof had dus ruim meer dan een jaar de tijd gehad om de situatie te herstellen. Dat handhaving financieel pijnlijk uitpakt, is op zichzelf geen reden om van handhaving af te zien. En dat er nooit overlast is geweest, is niet relevant: de aanwezigheidsplicht van een leidinggevende dient ter voorkoming van ongeregeldheden, en die plicht geldt ongeacht of er daadwerkelijk problemen zijn opgetreden. De onzekerheid dat leidinggevenden in de toekomst mogelijk kunnen vertrekken, is een ondernemersrisico dat voor rekening van de Vof komt.

De Raad van State bevestigde de uitspraak van de rechtbank Midden-Nederland en verklaarde het hoger beroep ongegrond. De twee dwangsommen van in totaal €5.000 blijven daarmee definitief verschuldigd.